PTEML_FG_TR_10D-E_2011_2YY_2

Sınav Soruları

 

Stroboskobik (göz yanılması) Olayı

Alternatif akım devrelerinde çalışan her lamba, alternatif akımın periyodik değişim karakteristiğine uygun olarak değişen bir ışık akısı verir. 50 Hz’lik ulusal elektrik ağımızda bir alternatif akım devresinde ışık saniyede 100 kez sıfır değeri ile en büyük değer arasında değişir. Floresan lambalar ile dönen makinelar aynı fazda çalışıyor ise, floresan lambasının ışığı altında bulunan işletme çalışanlarının fiziksel ve zihinsel yorgunluğun da  etkisi ile dönen makinelari duruyor veya ters dönüyor gibi görünürler. Diğer bir etkisi ise, görüş alanı içinde bulunan hareket eden bir cismin hareketi sıçramalı gibi görünür. Bu iki etkiye stroboskobik etki denir. İş güvenliği açısından en önemli risklerden birisidir ve gidermek elimizdedir.

Oluş Nedeni
Stroboskobik Etki Deneyi – YILDIZ Teknik Üniversitesi

Önleme Yöntemleri

1. Yöntem olarak ;Sanayi tesislerinde floresan lâmbayla aydınlatma yapılıyorsa Armatür beslemeleri  mutlaka üç faz ile yapılmalıdır.Armatür içerisinde her lamba bir faza bağlanmalıdır. Tek faz ile aydınlatma yapıldığında dönen cisimler duruyormuş gibi görünür. Göz yanılması olarak nitelenen duruma stroboskobik olay oluşur. Bu tekniğe üç faz ile aydınlatma denir.Atölyelerin aydınlatmasında floresan lamba kullanıldığında aynı armatür içinde bulunan lambalar Şebekeyi dengeli yüklemeyi de sağlayabilmek için değişik fazlardan beslenmelidir.

Floresan fosforların verdiği ışık daha sürekli bir özelliğe sahiptir ve akımın değişmesi sırasında ışık akısı fazla değişmemektedir. Bu özellik lambadan lambaya değişir.

Stroboskobik etki mavi ışıklı lambalarda çok belirli, beyaz ışıklı lambalarda daha az belirlidir. Flemanlı lambalarda da bir miktar stroboskobik etki vardır.

Makineler ile bunların hareket eden parçalarının aydınlatılmasında ve bu gibi makinelerin çalıştığı işletme yerlerinin aydınlatılmasında ışıksal görüntü yanılmalarını (stroboskobik etkileri) önlemek için örneğin, uygun lamba seçme, faz kaydırıcı kondansatörlü dekalörlü balast kullanma ya da üç fazlı besleme gibi tedbirler alınmalıdır.

Floresan tüplü tesislerde bir yerin aydınlatılması için alternatif akımla çalışan birden fazla tüp kullanıldığında ışıksal görüntü yanılmaları en az olacak biçimde dekalörlü balast ya da çok fazlı bir besleme biçimi kullanılması önerilir.

2. Yöntem; Bir lamba olarak devreye bağlanan floresan lambaların stroboskobik etkisini azaltmak çok güçtür. Fakat aynı bant içinde iki veya daha fazla floresan lamba var ise veya floresan lambalar birbirine çok yakın olarak yerleştirilmiş ise, bir lambanın akımını diğerine göre faz bakımından kaydırmakla stroboskobik etki azaltılabilir. İki lambalı bantlarda bu işlambalardan birinin balastına bir kondansatör bağlamak ve akımın fazını 90º kaydırmakla sağlanabilir. Böylece bir lamba en çok ışık verirken diğeri az ışık verici duruma geçmektedir.

Aslında tüm bu yazılanlar doğru olmasına karşı ezberci yöntemlerdir.

Buradaki en önemli noklta gözün görme anı ile ortamın karanlıkta kaldığı an içerisinde beynimizde görüntü olmayışı yani ksaca görememektir. Temel fizik ve Biyoloji kurallarına göre cisimleri onlardan yansıyan ışık ile görüyorsak yani onlardan yansıyan foton enerjisi ile; Karanlık anda beynimizde görüntü oluşmaması (Görememek )kadar doğal bir olgu olamaz.

Olayı önlemek için en geçerli çözüm tanımlaması Aydınlığın Sürekliliğinin Sağlanmasıdır. Bu tanımlama ile üçüncü bir yöntem de oluşmaktadır.
3. Yöntem;Doğru Akım (Direct Curret DC) ile aydınlatma yöntemi.

Yöneteminiz ne olursa olsun önemli olan gözün karanlık ortamda kalmaması ve bu arada şiddetinin uygunluğu ile göze yorgunluk hissi vermemesi en kalıcı çözümdür.  Bu yüzden aydınlatma projeleri çizerken lümen yada lüminesas hesapları yaparak işin ve ortamın gerektirdiği (Tavan ve duvar boya rengi,Yüzey türleri Yükseklik ve ortam hacmi gibi ) değişkenler göz önüne alınarak aydınlatmanın projelendirmesi,hesaplarının yapılması, tamir ve bakım sırasında projeye uygun ve proje dışına çıkılmayan bakım-onarımların yapılması ve Teknik Resim kuralları ile projenin çizimlendirilmesi ile ortama asılı bulundurulması şarttır.

Tüm bunlar Elektrik Tesisleri Aydınlatması ile ilgili yönetmeliklerde ve iş Güvenliği Kurallarında yerini almış fakat bilinçsiz kullanıcılar ve uygulayıcılarca uygulanmamaktadır. Projenin 4x4lül olması yetmez Tekniker, Teknisyen ,Formen,Usta,Ustabaşı ve diğer tüm uygulayıcıların bu kuralı bir an bile aklından çıkarmaması hayati önem taşımaktadır.

İŞTE bu nedenle BU SINAV SORULARI AÇIKÇA sorularak, sizleri araştırmaya ve öğrenmeye teşvik etmeyi hedeflemiştir.Gözlemlerime göre amacıma ulaşmama çok az kaldı.

Diğer Gözlemlenen Olgular; (21.YY becerileri)

  • Medya Okur-Yazarlığı
  • Sorumluluk,
  • Ekip Çalışması
  • İletişim
  • Problem çözme becerisi

Hepinize başarılar dilerim.Cevaplara ulaşmaya çoook yaklaştınız.

 

Bir Cevap Yazın